Skandaliczne małżeństwo Mieszka I. Wziął za żonę zakonnicę

Mieszko I, pierwszy historyczny władca Polski, znany jest przede wszystkim z dwóch rzeczy: przyjęcia chrztu w 966 roku oraz małżeństwa z czeską księżniczką Dobrawą. To z Dobrawą zwykło się kojarzyć chrystianizację kraju i narodziny następcy tronu, Bolesława Chrobrego.

Mało kto jednak pamięta, że po śmierci Dobrawy Mieszko ożenił się ponownie. Jego druga małżonka odegrała w dziejach wczesnopiastowskiej dynastii rolę nie mniej znaczącą, choć dziś pozostaje postacią w dużej mierze zapomnianą.

Ta druga żona przyniosła Mieszkowi kolejnych synów, a tym samym zasiała ziarno przyszłego konfliktu o sukcesję. Jej losy splotły się z wielką polityką epoki, a zakończenie tej historii było gorzkie.

Mowa o Odzie, kobiecie, której droga na piastowski dwór wiodła przez klasztorne mury.

Pod pewnymi względami Oda przypominała Emnildę, trzecią żonę Bolesława Chrobrego, która również odcisnęła znaczące piętno na losach dynastii. Oda była drugą (względnie nawet dziewiątą, jeśli dać wiarę zagadkowej wzmiance Galla Anonima o siedmiu pogańskich małżonkach Mieszka I) żoną ojca Bolesława.

Pojawiła się w Polsce około 980 roku jako córka Dytryka, margrabiego Marchii Północnej. Okoliczności jej małżeństwa z piastowskim księciem wywołały w Rzeszy niemały skandal, albowiem Oda była mniszką w klasztorze świętego Wawrzyńca w Kalbe nad Muldą, nieopodal Magdeburga.

Jej ojciec, nie bacząc na złożone przez córkę śluby zakonne, nakazał jej opuszczenie klasztornych murów i oddał za żonę niedawno ochrzczonemu Mieszkowi. Biskup merseburski Thietmar, relacjonując te wydarzenia w swojej kronice, nie krył oburzenia wobec eks-zakonnicy, wskazując na ciężar grzechu, jakiego się dopuściła.

Zapomniał jednak (co znamienne) odnotować, że sama Oda miała w tej sprawie najpewniej niewiele do powiedzenia. Być może niechętnie żegnała się z klasztornym życiem, z którego wyrwano ją wbrew jej woli.

W klasztorze Oda miała sposobność nauczyć się czytać i pisać, co stanowiło umiejętność nader rzadką nawet wśród ówczesnych elit świeckich. Zdolność ta mogła zaimponować Mieszkowi I, który sam był (co jest bardziej niż prawdopodobne) analfabetą, podobnie jak zdecydowana większość władców tamtej epoki.

Nie można także wykluczyć, że młoda mniszka oczarowała polańskiego księcia niepospolitą urodą, choć o jej wyglądzie źródła milczą równie uporczywie co o wielu innych szczegółach z jej życia.

Pod wpływem nowej małżonki (oraz równolegle podpisanego porozumienia z cesarzową Teofano) Mieszko podjął decyzję o uwolnieniu niemieckich jeńców przetrzymywanych dotychczas w niewoli, co skrupulatnie zanotował we wspomnianej już kronice Thietmar.

Małżeństwo zawarte z pobudek wyłącznie politycznych, jak na to wskazuje cały szereg poszlak, z upływem czasu przerodziło się w autentyczne i głębokie uczucie. Więź ta uległa dodatkowemu wzmocnieniu, gdy Oda urodziła mężowi trzech synów: Mieszka, Świętopełka oraz Lamberta.

Niniejszy tekst stanowi fragment najnowszej książki dr Mariusza Sampa "Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii" (Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2026). Książkę można zakupić na empik.com pod tym linkiem.