Historia Polski

Więził biskupa, porywał krewnych i przez dziesięciolecia walczył z własnymi braćmi o każdy skrawek ojcowizny. Bolesław II Rogatka zapracował na wyjątkowo złą sławę, lecz podczas najważniejszej bitwy swojego życia uciekł, a zwycięstwo ocalił mu syn. Książę dożył swoich dni w nędzy i hańbie, a po śmierci jego ziemie rozpadły się na drobne księstewka. Oto gorzki finał życia jednego z najpodlejszych Piastów.

Polskie insygnia koronacyjne znikały z kraju w chwilach największego chaosu. Gdy rządy Mieszka II się załamały, król uciekł, a Rycheza wraz z synem Kazimierzem wyjechała do Rzeszy. Kronika klasztoru w Brauweiler podaje, że zabrała ze sobą regalia i przekazała je cesarzowi Konradowi II. Inne źródło wskazuje jednak na Bezpryma, który miał przesłać je cesarzowi. Kilka stuleci później historia się powtórzyła: Ludwik Andegaweński wywiózł polskie insygnia do węgierskiej Budy.

Zginął od trucizny, mając zaledwie dwadzieścia lat, a jego śmierć opłakiwała cała Polska. Gall Anonim, kronikarz, który poświęcił Mieszkowi Bolesławowicowi wyjątkowo wiele uwagi, w kluczowej kwestii nabrał wody w usta. Nie podał ani jednego nazwiska. Kto zlecił otrucie młodego Piasta i dlaczego?

Marcin Baryczka był zwykłym wikariuszem katedry krakowskiej, ale według późniejszego przekazu odważył się powiedzieć Kazimierzowi Wielkiemu kilka bardzo niemiłych dla niego słów. Poszło o pieniądze, Kościół, królewski autorytet, a podobno również o płeć piękną.

Zanim książę Konrad III Rudy ożenił się z Anną Radziwiłłówną, próbował wzmocnić swoją pozycję wobec Królestwa Polskiego. Szukał zagranicznych sojuszników, którzy mogliby stać się przeciwwagą dla Jagiellonów. Jednym z najważniejszych kierunków była Moskwa. Konrad zwrócił się ku wielkiemu księciu moskiewskiemu Iwanowi III Srogiemu i zaczął zabiegać o rękę jego córki Heleny. Ostatecznie jednak to nie książę mazowiecki został jej mężem. Helena wyszła za Aleksandra Jagiellończyka i kilka lat później została niekoronowaną królową Polski.

We wrześniu 1939 roku w obronie Gdyni pojawili się ochotnicy uzbrojeni w kosy osadzone na sztorc. Broń kojarzona z Racławicami miała zastąpić karabiny, których brakowało nawet części żołnierzy. Z czasem wokół tej formacji narosła legenda znacznie większa niż jej rzeczywista rola na polu walki.

Przybyła do Polski jako córka uwięzionego księcia, a trzy lata później jej ojca powieszono na rozkaz jej własnego szwagra. Agafia, ruska żona Konrada Mazowieckiego, spędziła u boku jednego z najokrutniejszych Piastów ponad czterdzieści lat. Urodziła mu co najmniej dziewięcioro dzieci i zarządzała rozległą dzielnicą, a kroniki obarczały ją współodpowiedzialnością za mroczne zbrodnie męża. Kim była kobieta, którą los rzucił na dwór "diabła z Mazowsza"?

Odpoczywał po podróży, gdy wdarł się do komnaty zamachowiec i kilka razy dźgnął go nożem. Wacław III, król Czech i Węgier, zginął w wieku zaledwie siedemnastu lat, a jego skrytobójcę rozsiekano na miejscu, zanim zdążono go przesłuchać. Wśród podejrzanych o zlecenie mordu znalazł się Władysław Łokietek, jeden z największych rywali zabitego. Czy przyszły król Polski miał krew czeskiego władcy na rękach?

Dwaj młodzi książęta zmarli jeden po drugim, a niemal od razu zaczęto mówić o truciźnie, zemście i dworskim spisku. O śmierć Stanisława i Janusza podejrzewano nawet królową Bonę oraz Katarzynę Radziejowską. Sprawę badano jednak znacznie dokładniej, niż mogłoby się wydawać. Najpierw zajęła się nią specjalna komisja powołana przez Zygmunta Starego, a ponad cztery wieki później przebadano szczątki obu książąt. Wyniki mocno podważyły jedną z najbardziej uporczywych legend o końcu mazowieckich Piastów. Co więc naprawdę mogło zabić dwóch młodych i silnych mężczyzn?

Wiosną 1940 roku z obozu w Kozielsku wywożono kolejne grupy polskich oficerów. Większość trafiała do Katynia, gdzie funkcjonariusze NKWD zabijali ich strzałem w tył głowy. Zdzisław Peszkowski znalazł się jednak w transporcie skierowanym w inną stronę. Ocalenie nadało kierunek całemu jego późniejszemu życiu.

Czterech więźniów w mundurach SS wsiadło do skradzionego samochodu i ruszyło w stronę głównej bramy Auschwitz. Za kierownicą siedział Kazimierz Piechowski, więzień numer 918. Gdy strażnicy nie otworzyli przejazdu, wydał im po niemiecku stanowczy rozkaz. Szlaban się podniósł, a uciekinierzy opuścili obóz w biały dzień.

W Krzyszkowicach pod Myślenicami pamięć o Auguście de Montléart przetrwała znacznie dłużej niż należący do niej majątek. Francuska arystokratka finansowała szkoły, utrzymywała szpital i pomagała zdolnej młodzieży. Gdy w 1885 roku znaleziono ją martwą, dobrodziejka kilku małopolskich wsi stała się również bohaterką zagadki, której nigdy nie udało się rozwiązać.

Miał być panem całego kraju i kontynuatorem dzieła wielkiego ojca. Skończył jako wygnaniec, który umarł na obczyźnie, nie doczekawszy powrotu do ojczyzny. Władysław II, najstarszy syn Bolesława Krzywoustego, przegrał walkę o Polskę z własnymi przyrodnimi braćmi. Przegrał tak dotkliwie, że do historii przeszedł z hańbiącym przydomkiem Wygnaniec.

Po śmierci Mieszka II w 1034 roku państwo Piastów straciło władcę, ale jeszcze szybciej zaczęło tracić spójność. W ciągu kilku lat załamała się władza centralna, możni walczyli o własne wpływy, a część ludności wystąpiła przeciw Kościołowi i porządkowi narzuconemu przez dynastię.

Napadli o świcie, gdy król i jego ludzie spali po nocnej zabawie. Przemysł II chwycił za broń i walczył do upadłego, lecz ranny osunął się na ziemię. Porywacze przerzucili go przez konia, a gdy słabł im w rękach, jeden z nich dobił go na leśnej drodze. Tak zginął pierwszy od dwustu lat koronowany król Polski. Oto kulisy zamachu w Rogoźnie, który wstrząsnął średniowieczną Polską.

Heinz Reinefarth odpowiadał za oddziały, które w sierpniu 1944 roku mordowały mieszkańców warszawskiej Woli. Po wojnie nie trafił jednak do więzienia. Został burmistrzem niemieckiego kurortu, zasiadał w landtagu i do końca życia pobierał generalską rentę.

Wygnany z Czech książę praski przybył do Polski jako żebrak bez kraju i grosza przy duszy. Bolesław Chrobry przyjął kuzyna z otwartymi ramionami: razem polowali, ucztowali i wygrzewali się w łaźniach. Niedługo potem piastowski książę osadził kuzyna z powrotem na praskim tronie.

Mieszko II stracił koronę, musiał uciekać z kraju, a w Czechach spotkało go jeszcze większe upokorzenie. Średniowieczne źródła przekazują, że polski król został tam ciężko okaleczony, a wszystko miało być zemstą za to, co wcześniej Czechom zrobił Bolesław Chrobry.

W lipcu 1939 roku pułkownik Stanisław Dąbek otrzymał zadanie obrony Gdyni od strony lądu. Miał zaledwie kilka tygodni, niepełne oddziały i przeciwnika dysponującego ogromną przewagą. Mimo to walki na Wybrzeżu trwały dziewiętnaście dni.

"Nieugięte. Jakie naprawdę były wiejskie kobiety" to najnowsza książka bestsellerowej autorki Anety Godyni. Co wiemy na temat tej pozycji i dlaczego jest taka wyjątkowa?

Jadwiga Andegaweńska dorastała w Budzie, na jednym z najświetniejszych dworów ówczesnej Europy. To tam poznała wyrafinowane smaki kuchni francuskiej i włoskiej, które towarzyszyły jej także po przybyciu do Krakowa. Królewski stół nie zawsze wyglądał jednak tak samo. Obok wystawnych uczt pojawiały się na nim postne potrawy, ryby, mięsa, owoce oraz piwo, za którym władczyni szczególnie przepadała.

W Auschwitz-Birkenau odebrano jej nazwisko i oznaczono numerem 41335. Dla rodzących więźniarek Stanisława Leszczyńska pozostała jednak położną, która nie zgodziła się wykonywać rozkazu zabijania noworodków.

Po śmierci Ludwika Węgierskiego Polska znalazła się w sytuacji bez precedensu. Tron w Krakowie stał pusty, a władza nad krajem zależała od decyzji podejmowanych daleko od Krakowa. W tle politycznych napięć pojawia się 10-letnia Jadwiga Andegaweńska, jej niechętna Polsce matka oraz książę mazowiecki Siemowit IV, który przez chwilę wydawał się realnym kandydatem na polskiego monarchę. Zastawił nawet swoje ziemie, by zasiąść na polskim tronie, a nawet chciał porwać Jadwigę Andegaweńską!

Wyrwano ją z klasztoru wbrew ślubom zakonnym i oddano za żonę świeżo ochrzczonemu władcy dalekiego kraju. Jej małżeństwo wywołało skandal w całej Rzeszy, a biskup-kronikarz nie krył oburzenia. Oto historia Ody, drugiej żony Mieszka I i tego, jak pojawiła się w kraju nad Wisłą.

Oślepiał, dusił i wieszał ludzi, a jednego z duchownych kazał powiesić dwa razy. Konrad Mazowiecki przeszedł do historii jako jeden z najokrutniejszych władców polskiego średniowiecza, dla niektórych był wręcz wcieleniem zła. A jednak ten sam człowiek zakładał miasta, dbał o rozwój gospodarczy swoich ziem i był sprawnym, przebiegłym politykiem. Kim naprawdę był książę, którego kroniki nazywały diabłem z Mazowsza?