News

Wpłynęła do portu przy fanfarach zwycięstwa, choć właśnie przegrała wszystko. Kleopatra udawała, że bitwa pod Akcjum poszła dobrze – urządzała przyjęcia, organizowała spektakle. W tym czasie gorączkowo negocjowała z Oktawianem i planowała ucieczkę syna. Kilkanaście dni później znaleziono ją martwą na łóżku w stroju Izydy. Do dziś nie wiadomo, jak dokładnie umarła.

Był tak otyły, że nie mógł objąć własnego brzucha ramionami. Nosił przezroczyste szaty i świadomie epatował swoim ciałem. Rzymianie patrzyli z odrazą, Aleksandryjczycy przekształcili jego przydomek „Dobroczyńca” w „Złoczyńcę” — a on wiedział dokładnie, co robi. Bo w świecie, gdzie większość ludzi była o krok od głodu, otyłość oznaczała coś zupełnie innego niż dziś.

Przez kilka dni Aleksandria żyła tylko jednym — świętowaniem. Były parady, występy i tłumy ludzi spragnionych widowiska. Wszystko wyglądało jak dobrze zorganizowana rozrywka dla mieszkańców. A jednak w pewnym momencie zabawa ustąpiła miejsca polityce. I to takiej, której konsekwencje sięgnęły całego Imperium Rzymskiego.

Niewiele postaci w dziejach islamu budzi równie skrajne emocje jak siódmy kalif abbasydzki. Mecenas nauki, który ufundował słynny Dom Mądrości, okazał się jednocześnie bezwzględnym politykiem zdolnym do bratobójstwa. Jego rządy przypadły na szczytowy okres potęgi Bagdadu, lecz pozostawiły po sobie zarówno bezcenne osiągnięcia intelektualne, jak i głębokie podziały religijne.

Jesienią 1683 roku, gdy Europa świętowała jeszcze zwycięstwo pod Wiedniem, na węgierskich równinach rozegrał się dramat, który mógł przekreślić cały triumf chrześcijańskiej koalicji. W ciągu zaledwie trzech dni Jan III Sobieski doświadczył najgłębszej hańby i najwspanialszego triumfu swojej kariery wojskowej. Bitwy pod Parkanami pozostają jednym z najbardziej niedocenionych epizodów w dziejach polskiego oręża.

Kiedy przeciętny nastolatek marzy o pierwszym rowerze, Stefan Tyszkiewicz jeździł już samochodem po włoskich drogach. Ten polski arystokrata zdążył w ciągu jednego życia zostać bohaterem wojennym, konstruktorem aut, więźniem NKWD i laureatem światowych wystaw wynalazków. Jego biografię czyta się jak powieść awanturnicza, tyle że wszystko w niej jest prawdą.

Michaił Gorbaczow przeszedł jedną z najbardziej spektakularnych metamorfoz w dziejach współczesnej polityki. Od wszechpotężnego władcy nuklearnego supermocarstwa do emeryta reklamującego amerykańską pizzę, od laureata Nagrody Nobla do samotnego starca . Jego życie po władzy stanowi fascynujące studium upadku i próby odnalezienia się w świecie, który sam pomógł stworzyć.

Gdy w styczniu 1945 roku amerykańskie wojska wylądowały w Zatoce Lingayen, generał Douglas MacArthur był przekonany, że odzyskanie Manili będzie kwestią kilku dni. Rzeczywistość okazała się brutalna. Zamiast triumfalnego wjazdu do wyzwolonego miasta, Amerykanie musieli stoczyć miesięczną batalię, która pochłonęła więcej ofiar cywilnych niż niejedna wielka operacja wojskowa całej wojny na Pacyfiku.

Niewiele postaci polskiego ruchu narodowego wzbudza tyle kontrowersji co Adam Doboszyński. Inżynier budowlany z dyplomem gdańskiej politechniki, który czytał „Sumę teologiczną” św. Tomasza z Akwinu i jednocześnie organizował zbrojne napady na miasteczka. Człowiek, który w angielskiej prasie propagował katolickie koncepcje ustrojowe, a wcześniej dowodził bojówkami demolującymi żydowskie sklepy.

Kiedy w 1900 roku jedenastoletni chłopiec z galicyjskiego Borszczowa wsiadał na statek płynący do Argentyny, nikt nie przypuszczał, że stanie się legendą południowoamerykańskiego przemysłu. Jan Szychowski, późniejszy król yerba mate, rozpoczynał życie jako pomocnik kowala w zapyziałej osadzie pośród tropikalnej dżungli.

W marcu 1956 roku Polska stanęła przed dziwacznym widowiskiem. Społeczeństwo, które przez dwanaście lat doświadczało terroru i represji, miało teraz publicznie opłakiwać człowieka współodpowiedzialnego za te cierpienia. Mechanizm państwowej żałoby odsłonił wówczas całą absurdalność systemu, w którym nawet śmierć stawała się narzędziem politycznej manipulacji.

Kiedy w 2022 roku nowojorska policja zatrzymała kierowcę za jazdę bez prawa jazdy, znalazła w jego samochodzie naładowany karabin AK-47 z zatartym numerem seryjnym. Mężczyzna zmierzał pod dom irańsko-amerykańskiej dziennikarki Masih Alineżad. To był już drugi udokumentowany zamach na jej życie, zlecony przez władze w Teheranie. Historia kobiety, która dwa pasma włosów wystających spod chusty zamieniła w międzynarodowy symbol oporu, pokazuje cenę, jaką płaci się za sprzeciw wobec teokratycznej dyktatury.

Znamy świętego Wojciecha – pierwszego męczennika, którego imię nosi wiele polskich kościołów i ulic. Ale kim był człowiek, który dwanaście lat później podążył jego śladem, by zginąć na dzikich rubieżach Mazowsza i Jaćwieży? Brunon z Kwerfurtu – saski arystokrata, pierwszy kronikarz Polski, dyplomata u boku Bolesława Chrobrego – dziś jest prawie całkowicie zapomniany. A przecież jego misja i śmierć w 1009 roku zamknęły wielki rozdział europejskiej historii: ottońską wizję zjednoczonego chrześcijańskiego kontynentu.

Kiedy w lutym 1945 roku major Hieronim Dekutowski stanął przed wyborem między ujawnieniem się a dalszą walką, nie wiedział jeszcze, że jego los przypieczętowała już wcześniej kula wystrzelona przez człowieka, którego sam wyrwał ze szponów niemieckiej śmierci. Ta paradoksalna historia zdradzonej wdzięczności stała się symbolem pierwszych miesięcy komunistycznego terroru na Lubelszczyźnie.

Jeden z najbardziej oryginalnych polskich muzyków XX wieku nie urodził się w wielkim mieście ani w środowisku artystycznym. Czesław Wydrzycki przyszedł na świat w 1939 roku w Starych Wasiliszkach koło Nowogródka, w drewnianym domu dzielonym z rodziną stryja. Zanim przyjął pseudonim Niemen i podbił polskie listy przebojów, spędził dziewiętnaście lat w świecie, który wkrótce miał zniknąć bezpowrotnie.

W restauracji gdzieś w Stanach Zjednoczonych nieznajomy mężczyzna podszedł do stolika i wypowiedział słowa, które zmieniły sposób myślenia byłego pilota o całym jego życiu. Ten moment stał się punktem zwrotnym nie tylko dla jednego człowieka, lecz także inspiracją dla tysięcy słuchaczy na całym świecie.

W annałach wojennych heroizmu zdarzają się epizody tak nieprawdopodobne, że gdyby pojawiły się w scenariuszu filmowym, zostałyby odrzucone jako nierealistyczne. Historia szeregowca Johna Randolpha McKinneya z wiosennego poranka 1945 roku na filipińskiej wyspie Luzon należy właśnie do tej kategorii. Z tą różnicą, że każdy jej szczegół został skrupulatnie udokumentowany przez armię Stanów Zjednoczonych.

Kiedy w latach siedemdziesiątych młody absolwent Uniwersytetu w Birmingham przekroczył progi British Museum, nikt nie przypuszczał, że stanie się on jednym z ostatnich żyjących tłumaczy języka, który zamilkł przed trzema tysiącami lat. Irving Finkel od niemal pięćdziesięciu lat codziennie pochyla się nad glinianymi tabliczkami z Mezopotamii, wydobywając z nich sekrety, które zmieniają nasze rozumienie starożytnego świata.

Są artyści, których biografia czyta się jak scenariusz filmowy – z ucieczkami przez ogarniętą wojną Europę, przypadkowymi spotkaniami zmieniającymi życie i triumfami na największych scenach świata. Witold Małcużyński, polski pianista urodzony na Wileńszczyźnie, należał właśnie do tego grona. J

Kiedy w 2014 roku prezydent Obama wręczał Medal Honoru bratu Donalda Sloata, minęło już niemal pół wieku od tamtego styczniowego poranka w Wietnamie. Dwudziestolatek z Oklahomy zdążył przeżyć w strefie działań wojennych niecałe cztery miesiące. Wystarczyło, by jego nazwisko trafiło do panteonu amerykańskich bohaterów wojennych, choć droga do tego uznania okazała się absurdalnie długa.

Syn ubogich mieszczan z Bochni, który dzięki wujowi-poecie trafił nadwory biskupie, a potem królewskie, stworzył jedno z najważniejszychdzieł polskiego renesansu. Łukasz Górnicki nie tylko przetłumaczyłwłoski traktat o idealnym dworzaninie, ale tak go przerobił, że Polacymogli go uznać za swój. Jego kariera pokazuje, jak w XVI wieku talent iprotekcja mogły wynieść człowieka z mieszczańskiej nędzy na szczytywładzy.

W hierarchii napoleońskich bohaterów panuje porządek ustalony przez legendę, nie przez fakty. Kozietulski ma obszerną biografię i pomniki, Jerzmanowski nie ma nawet pewnej daty urodzin. A przecież to właśnie ten drugi, według znawców epoki, zasługiwał na miano najwybitniejszego polskiego szwoleżera tamtych czasów.

Gdy wiosną 878 roku Alfred błąkał się po mokradłach Somerset z garstką wiernych ludzi, nikt nie stawiałby na jego przetrwanie. Duńscy najeźdźcy właśnie zajęli Chippenham, a ich Wielka Armia Pogańska przez dekadę połknęła wszystkie angielskie królestwa oprócz Wesseksu. Kilka miesięcy później ci sami wikingowie klęczeli przed Alfredem, przyjmując chrzest. Co zmieniło bieg historii?

We wrześniu 1948 roku w małej wsi Węgrzynowo pod Sierpcem rozegrał się finał jednej z najdłuższych samotnych potyczek żołnierza podziemia z siłami komunistycznego reżimu. Porucznik Franciszek Majewski, dowódca wszystkich oddziałów zbrojnych 11. Grupy Operacyjnej NSZ, walczył sam przeciwko grupie operacyjnej UB, MO i KBW. Kiedy po sześciu godzinach wymiany ognia zabrakło mu nabojów, podjął decyzję, którą wcześniej musiał rozważać dziesiątki razy.

Kiedy w 1879 roku młody warszawski robotnik stanął przed sądem wojennym z zarzutem zamachu na życie carskiego generała, nikt nie przypuszczał, że ten sam człowiek czterdzieści lat później obejmie tekę ministra w polskim rządzie. Oto życiorys Wacława Kajetana Sieroszewskiego.