News (strona 13 z 56)

Józef Kuraś „Ogień” przeszedł drogę od funkcjonariusza komunistycznego aparatu bezpieczeństwa do najgroźniejszego wroga nowej władzy na Podhalu. W ciągu dwóch lat jego oddział przeprowadził setki akcji zbrojnych, stając się legendą i postrachem jednocześnie. Historia tego dowódcy do dziś dzieli Polaków.

W połowie lat 80. dwaj polscy chłopcy podjęli ryzykowną decyzję o samodzielnej ucieczce z kraju. Ich historia obiegła świat i pokazała determinację młodego pokolenia, które nie godziło się na życie za żelazną kurtyną.

Francuska arystokratka na angielskim dworze, kochanka monarchy i matka księcia – Louise de Kérouaille zbudowała karierę, która połączyła dwa królestwa. Zdobyła tytuły, majątki i wpływy polityczne, budząc jednocześnie niechęć poddanych Karola II.

Ryszard Lwie Serce prowadził swoją armię wzdłuż palestyńskiego wybrzeża po zdobyciu twierdzy w Akce. Krzyżowcy zmierzali do Jafy, poruszając się wąskim pasem ziemi między morzem a pustynią. Saladyn postanowił zaatakować marsz chrześcijan, zanim ci dotrą do celu i umocnią swoją pozycję w regionie.

W marcu 1944 roku w jaskiniach pod Rzymem rozstrzelano 335 cywilów – od czternastolatków po siedemdziesięcioletnich starców. Egzekucja była odwetem za partyzancki atak na niemiecką policję. Wśród ofiar znalazło się 75 Żydów, co czyniło tę zbrodnię największym pojedynczym mordem na włoskich Żydach w czasie Holokaustu. Jednym z głównych organizatorów masakry był oficer Gestapo Erich Priebke.

Na wzgórzu w Radomsku od prawie tysiąca lat znajduje się świątynia związana z czasami pierwszych Piastów. To jedyny kościół w Polsce pod wezwaniem św. Lamberta, patrona dawnych monarchów Europy. Jego losy to ciągłe odbudowy po wojnach i pożarach, ale także świadectwo znaczenia miasta w średniowieczu. Miejsce, które warto na nowo odkryć.

Gdy Zygmunt Stary wstępował w 1507 roku na polski tron, miał czterdzieści lat — jak w piosence Rosiewicza: „czterdzieści lat minęło…”. Przed nim było niemal drugie tyle życia i ponad cztery dekady panowania – 41 lat jako król Polski i 42 jako wielki książę litewski. A jednak przydomek „Stary” nie wziął się z jego wieku. Jak więc naprawdę się narodził?

Komunistyczna Polska pilnie potrzebowała górników do odbudowy zniszczonego przemysłu węglowego. W 1945 roku Centralne Zarządzenie Przemysłu Węglowego zawarło umowę na dostarczenie 15 tysięcy więźniów do pracy w kopalniach. Jaworzno stało się jednym z głównych ośrodków dostarczających robotników do kopalni Górnego Śląska i Zagłębia Krakowskiego. Więźniowie pracowali w ciężkich warunkach pod ziemią, bez możliwości odmowy czy negocjacji warunków.

Rachab prowadziła dom publiczny w Jerychu, gdy do miasta przybyli izraelscy wywiadowcy. Jozue wysłał ich, by rozpoznali teren przed planowanym atakiem. Mężczyźni trafili właśnie do jej domu przy murach obronnych.

**Misja Foureau-Lamy’ego reprezentowała szczyt francuskich ambicji kolonialnych w Afryce. Jej głównym celem było znalezienie praktycznej trasy dla transsaharyjskiej linii kolejowej oraz włączenie nowych terytoriów do imperium. Stanowiła element szerszej strategii łączącej wszystkie francuskie posiadłości na kontynencie.**

Niemcy rozpoczęli prace budowlane w 1940 roku, informując okolicznych mieszkańców o powstawaniu zakładu chemicznego Askania-Werke. Nikt nie miał prawa zbliżyć się do placu budowy bez specjalnej przepustki. W rzeczywistości Wehrmacht wznosił zakonspirowaną kwaterę dowodzenia, której budowę ukończono po roku intensywnych robót. Teren obsługiwało wojsko, a na miejscu rozstawiono strażnice i bunkry dla załogi. Całość zamaskowano specjalnymi płachtami chroniącymi przed rozpoznaniem lotniczym.

Mazurska piramida to grobowiec pruskiej rodziny von Fahrenheid, wzniesiony w XIX wieku według starożytnych egipskich wzorców. Budowla o wysokości około 15 metrów skrywa szczątki siedmiu osób, które według legend uległy naturalnemu procesowi mumifikacji. Obiekt otaczają liczne opowieści o nadprzyrodzonych zjawiskach i energetycznych właściwościach.

Architekt, który trafił do kina – to najkrótsza definicja wczesnej drogi zawodowej Majewskiego. Ukończył studia politechniczne w Krakowie w połowie lat 50., ale zamiast projektować domy, zajął się scenografią. To właśnie dekoracje filmowe stały się jego przepustką do świata reżyserii. W 1961 roku nakręcił swój pierwszy dokument „Zabawa”, a rok później powstały dwa głośne filmy: „Róża” – o Holokauście – oraz „Album Fleischera”, który pokazywał wojnę oczami niemieckiego okupanta. Te produkcje udowodniły, że Majewski potrafi opowiadać niewygodne prawdy bez patosu.

W XIII wieku przed naszą erą, w okresie największej potęgi kultury mykeńskiej, powstała konstrukcja, którą współcześni badacze identyfikują jako ceremonialny tron władcy. Odkrycie to rzuca nowe światło na organizację władzy w świecie brązu oraz prawdziwe podstawy mitów o wojnie trojańskiej.

Leningradzkie Zakłady Kirowskich stworzyły w 1939 roku maszynę, która miała zmienić oblicze wojny pancernej. KW-1 – czołg nazwany na cześć komisarza obrony Klimenta Woroszyłowa – ważył 45 ton i pod względem opancerzenia dwukrotnie przewyższał ówczesne niemieckie konstrukcje. Przez pierwsze lata II wojny światowej stanowił technologiczną zagadkę dla Wehrmachtu, którego standardowe uzbrojenie przeciwpancerne okazywało się bezsilne.

Anton Malloth to jeden z ostatnich strażników nazistowskich obozów, który stanął przed sądem u schyłku życia. Przez dziesiątki lat ukrywał swoją tożsamość, wiedząc co zrobił więźniom twierdzy w Terezinie. Jego sprawa udowodniła, że nawet po ponad pięciu dekadach można było postawić zbrodniarza przed wymiarem sprawiedliwości.

Września 1812 roku Wielka Armia Napoleona zbliżała się do pozycji rosyjskich w okolicach Borodino. Rosjanie wznieśli fortyfikację zachodnio od swoich głównych linii obronnych – redutę przy wsi Szewardino. Napoleon zdecydował się ją zdobyć, zanim rozpocznie decydującą bitwę. Atak ruszył 5 września, a starcie przerodziło się w krwawe pobojowisko, które trwało całe popołudnie.

Jak to możliwe, że wyprawa z pozoru szalona zakończyła się jednym z największych zwycięstw w historii? Wilhelm zwany Zdobywcą zdołał zebrać armię, przeprawić ją przez morze i pokonać króla, który wydawał się niezwyciężony. Bitwa pod Hastings nie była tylko walką o tron – była początkiem nowej epoki. Od tego dnia los Anglii i całej Europy Zachodniej zmienił się bezpowrotnie.

Kopia husarska to broń, która mogła mieć ponad sześć metrów długości i kończyła się stalowym grotem. W odpowiednich warunkach – gdy przeciwnik był pozbawiony zbroi i stłoczony podczas odwrotu – teoretycznie mogła przebić kilku ludzi naraz. Jednak czy rzeczywiście zdarzył się przypadek, gdy husarz nabił na nią aż sześciu żołnierzy?

W latrynie starej rzymskiej łaźni niedaleko Edynburga archeolodzy natknęli się na grupowy pochówek z VI wieku. Znaleźli tam szczątki czternastu osób – dziewięciu dorosłych i pięciu niemowląt. Miejsce spoczynku wzbudziło natychmiast kontrowersje, bo łazienna kloaka to niezwykła lokalizacja dla jakiegokolwiek pochówku.

Otto Skorzeny otrzymał zadanie, które wymagało nie tylko śmiałości, ale także całkowitego złamania zasad konwencjonalnej wojny. W 1944 roku Hitler osobiście wyznaczył tego komandosa SS na dowódcę operacji Greif – akcji mającej przyspieszyć niemiecki przełom w Ardenach. Plan zakładał użycie amerykańskich mundurów, pojazdów i języka przeciwnika do infiltracji linii wroga. Skorzeny, znany z wcześniejszego uwolnienia Mussoliniego z Gran Sasso, miał teraz przeprowadzić coś równie spektakularnego, tyle że na znacznie większą skalę.

Górska forteca w Karkonoszach od wieków budzi wyobraźnię zwiedzających. Ruiny zamku Chojnik, wznoszące się na wysokości ponad 600 metrów, to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Dolnego Śląska. Historia tej warowni sięga średniowiecza, a jej upadek nastąpił w sposób tak dramatyczny, jak nieoczekiwany.

Państwo nazistowskie systematycznie mordowało osoby uznane za „biologicznie gorsze” – program znany jako akcja T4 pochłonął ponad 200 tysięcy ofiar na terenie Niemiec i okupowanych krajów. Zbrodnia maskowana pseudonaukową argumentacją eugieniczną rozpoczęła się od sterylizacji setek tysięcy ludzi, by przekształcić się w masowe morderstwa realizowane przy użyciu gazu, trucizn i celowego głodzenia.

Maidalchini Sforza, poborca podatkowy z Viterbo, planował przyszłość swoich córek według typowego dla 1591 roku scenariusza – klasztor lub małżeństwo. Olimpia, urodzona w maju tego roku, wybrała trzecią drogę: bunt. Edukację pobierała u zakonnic, gdzie jej ciotka pełniła posługę, ale kategorycznie odmówiła przyjęcia habitu. Rodzinny skandal był ceną za niezależność.

Średniowieczny Kościół przez stulecia wypracowywał zasady uznawania świętości. Najpierw decydowali wierni i lokalni biskupi, później wyłączne prawo otrzymał papież. Proces ten trwał kilka wieków i wiązał się z wprowadzaniem coraz bardziej formalnych wymogów wobec kandydatów do chwały ołtarzy.