Historia Polski (strona 5 z 5)

Rankiem 28 czerwca 1956 roku trzynastoletni Romek Strzałkowski wyszedł z domu po zakupy. Z miasta nie wrócił. Po kilku godzinach jego ciało odnaleziono w garażach poznańskiego Urzędu Bezpieczeństwa, z raną postrzałową klatki piersiowej.

W pierwszych dniach września 1939 roku pod Mławą rozegrało się jedno z najcięższych starć całej kampanii wrześniowej. Żołnierze Armii Modlin mieli zatrzymać niemiecką 3 Armię nacierającą z Prus Wschodnich, czyli z kierunku, który prowadził najkrótszą drogą wprost na Warszawę. Wynik tych walk zaważył na losie obrony stolicy od wschodu.

Miał dziewiętnaście lat, gdy zawisł na szubienicy w Cytadeli Warszawskiej. Stefan Okrzeja, ślusarz z praskich fabryk, był jednym z najbardziej rozpoznawalnych bojowców PPS

Marian Bernaciak "Orlik" przeżył zaledwie dwadzieścia dziewięć lat, a większość z nich spędził w konspiracji. Nie zdążył założyć rodziny, bo całe dorosłe życie poświęcił walce o niepodległość. Zginął 24 czerwca 1946 roku, osaczony przez komunistyczne służby, i do dziś nikt nie wie, gdzie spoczęło jego ciało.

Miał zaledwie dwadzieścia kilka lat, gdy budował w okupowanej Małopolsce siatki przerzutowe, redagował podziemną prasę i organizował pomoc dla więźniów Auschwitz. Adam Rysiewicz, dla konspiracji "Teodor", "Skiba" lub "Staszek", zdążył w ciągu kilku lat zrobić tyle, ile innym nie udałoby się przez całe życie. Zginął, zanim skończył dwadzieścia sześć lat.

W pierwszą niedzielę sierpnia 1944 roku Baligród żył w napięciu, którego nikt nie potrafił rozładować. Mieszkańcy szli do kościoła tak, jak co tydzień, lecz w powietrzu wisiał strach podsycany wieściami z okolicznych wsi. Zaledwie kilka dni wcześniej oddziały UPA wymierzyły śmierć Polakom ze Średniej Wsi, a sam Baligród miał już wkrótce stać się celem dokładnie zaplanowanego uderzenia.

Stanisław Skwarczyński przeszedł drogę, jaką niewielu jego rówieśników mogło sobie wymarzyć i jaką mało kto przetrwał do końca. Generał brygady, dowódca, polityk, a na koniec emigrant, który dożył dziewięćdziesięciu trzech lat w Londynie.

Na poznańskim rynku 25 czerwca 1453 roku spłonął człowiek, który przez niemal dekadę wymykał się sądom kościelnym. Mikołaj Grunberg, niegdyś rajca, a potem burmistrz Zbąszynia, do końca nie zgodził się odwołać tego, w co wierzył. Jego śmierć przypieczętowała los husytyzmu w niewielkim wielkopolskim miasteczku.

Dwadzieścia minut. Tyle dostawała polska rodzina z Żywiecczyzny, żeby spakować całe swoje życie do jednego tobołka. Reszta — dom, krowy, pościel, oszczędności schowane pod podłogą — przechodziła w ręce niemieckiego osadnika, który czekał już za progiem z portretem Hitlera pod pachą.

Poniedziałek 25 września 1939 roku wszedł do historii polskiej stolicy pod kilkoma dramatycznymi mianami naraz. Określano go jako lany, czarny lub krwawy. Każde z tych słów mówiło dokładnie to samo. Tego dnia z nieba spadło na Warszawę około 630 ton bomb, a tętniące życiem miasto w jednej chwili przestało przypominać siebie. Niemcy nie celowali wówczas w nic konkretnego, ponieważ ich celem było absolutnie wszystko. To była pierwsza tak brutalna lekcja totalnej wojny powietrznej, jakiej doświadczyła europejska stolica.

Ślęża góruje nad nizinnym Dolnym Śląskiem, a jej szczyt sięga ponad 700 metrów. Już w XI wieku biskup Thietmar pisał, że odprawiano na niej "przeklęte pogańskie obrzędy". Ta jedna wzmianka rozpaliła wyobraźnię kolejnych pokoleń. Ślęża stała się symbolem słowiańskiej świętej góry. Ale czy archeologia naprawdę to potwierdza?

Pod świętą Górą Lecha, niedaleko gnieźnieńskiej katedry, kryje się kamienna konstrukcja z czasów pogańskich. Założyciele naszego państwa, zamiast ją zniszczyć, przysypali ziemią, a następnie, jak twierdzą niektórzy badacze, zbudowali w tym miejscu pałac dla samego Mieszka I. Co takiego znajdowało się w tym kamiennym kopcu, że nie odważono się go rozebrać? Archeolodzy spierają się o to od dekad. Czy możliwe, że w tym miejscu spoczywa legendarny protoplasta rodu Piastów?

Pod koniec września 1939 roku w okolicach Tomaszowa Lubelskiego żołnierze Wehrmachtu rozstrzelali 45 polskich jeńców wojennych. Pretekstem stała się rana postrzałowa na twarzy zabitego Niemca, którą błędnie uznano za ślad tortur. Sekcja zwłok potwierdziła pomyłkę, ale dla zamordowanych było już za późno.

Przez dwa stulecia historycy spierali się, co naprawdę zabiło Tadeusza Kościuszkę w szwajcarskiej Solurze. Dopiero badania z przełomu 2021 i 2022 roku przyniosły odpowiedź, która zaskoczyła samych naukowców. Winowajcą okazała się bakteria, którą większość z nas kojarzy wyłącznie z młodzieńczym trądzikiem.

Osiemnaście lat w ciągłym ruchu, setki kryjówek, fałszywe tropy podrzucane bezpiece przez jej własnych agentów. Józef Franczak ps. Lalek toczył wojnę z komunistycznym państwem, kiedy większość dawnych partyzantów dawno już pogodziła się z nową rzeczywistością.

Przez trzy dekady PRL-u rodzice odprowadzali dzieci do szkoły z myślą o jednym samochodzie, którego nikt nigdy porządnie nie widział. Czarna Wołga, rzekomo krążąca po zmroku w poszukiwaniu najmłodszych przechodniów, należała do najtrwalszych miejskich legend Polski Ludowej. W tle tej opowieści kryła się jednak niewygodna prawda, czyli seria realnych porwań dzieci z połowy lat pięćdziesiątych.

Czy piastowski gród kaliski był wcześniejszą handlową faktorią z czasów rzymskich, o której w swych zapiskach wspomniał już w II wieku naszej ery rzymski geograf Ptolemeusz, do końca dziś nie wiadomo. Jednak liczne znaleziska archeologiczne z różnych epok dokonane w regionie Kalisza, poczynając od pradziejów, na średniowieczu kończąc, wskazują jednoznacznie, że już od tysięcy lat było to bardzo ważne miejsce osadnicze, leżące na prastarych szlakach drogowych naszego kontynentu. Na początku pierwszego tysiąclecia przechodziła bowiem tędy jedna z europejskich odnóg rzymskiego szlaku kupieckiego nazywana Szlakiem Bursztynowym, która wiodła tędy z antycznego Rzymu przez całe Barbaricum aż nad Bałtyk.